Skip to content

België in 2030, een mogelijk toekomstscenario

5 maart 2010
by

Julien Borremans

Begin 2009 publiceerde ik een bijdrage over een mogelijk toekomstscenario voor België in 2030. Mijn bijdrage werd in verschillende tijdschriften en op een aantal websites gepubliceerd. In mijn bijdrage liet ik me erg negatief uit. Als België blijft bestaan, zal het verder verpauperen. Het zal de mondiale en Europese ontwikkelingen lijdzaam moeten ondergaan. België blokkeert bestuurlijk en heeft op prangende dossiers geen antwoord. Vlaanderen wordt daar het grootste slachtoffer van. Des te meer omdat Vlaanderen niet in staat is om een vuist te maken en zelfbestuur te verwezenlijken. Het ultieme kantelmoment vormt de periode 2007-2011. De Vlamingen slagen er niet in om een vergaande staatshervorming te forceren. De kaarten liggen nochtans goed, maar de Vlaamse verdeeldheid gooit roet in het eten.

Op 13 februari 2010 verscheen er in de NRC een bijdrage van Ewald Engelen, hoogleraar financiële geografie aan de universiteit van Amsterdam. Engelen maakt dezelfde oefening voor Nederland. Hij springt naar 2025 en kijkt terug op de recente Nederlands geschiedenis. Het is niet moeilijk om de ‘Grote Recessie’ als het begin van alle ellende aan te duiden. De auteur voorspelt een sterke economische terugval, met algehele verpaupering, toenemende dualisering van rijk en arm, sterke toename van de onvrede tot gevolg. “Terwijl de situatie vroeg om daadkracht en strategisch vernuft, blonk de coalitie uit in incompetentie, laffe compromissen, bestuurlijke  ijdelheid en veroorzaakte zij kapitaalvlucht en een forse groei van de informele economie door een pijnlijke verhoging van de lastendruk,” gaat Ewald Engelen verder. Engelen lijkt zijn inspiratie uit het hedendaagse België te halen.

Op geopolitiek vlak trekt hij de negatieve tendens door: “De keuze voor Van Rompuy en Ashton luidde het morele, politieke, economische en culturele failliet van Europa in. Weerzinwekkend was de stoelendans van tweederangs Europese mogendheden als Nederland om te mogen aanzitten bij de G20.” Europa sloot zich van de wereld af en verloor zich in “heilloze narcisme van de kleine verschillen dat zolang al haar geschiedenis bepaald”.

De enorme recessie laat de renteverschillen tussen de diverse Europese landen onhoudbaar oplopen. In 2021 sneuvelt dan ook de euro. Het oude Europa met de vele elkaar bestrijdende naties keert terug. Als illustratie haalt de auteur de Franse inval van België in 2023 aan op uitnodiging van “een verarmd en uitgeput Wallonië”.

De auteur eindigt zijn bijdrage met het feit dat Nederland in 2025 onder curatele van het IMF komt te staan. Nederland is zo zijn schatkist en schatkistbewaarder kwijt. Het ondergaat hetzelfde lot als eertijds een aantal Zuid-Amerikaanse landen.

Nu komt mijn verhaal. Hier en daar heb ik het wat aangepast. De teneur is ongeveer dezelfde. Het optimisme van de afgelopen jaren is omgeslagen naar een striemend pessimisme…

België 2030

Een erg zwoele zomeravond in juli: de confederatie België maakt zich op om haar 200 jarig bestaan te vieren. In de hoofdstad wordt alles in gereedheid gebracht om deze historische gebeurtenis de nodige luister bij te zetten. De regering heeft vele miljarden veil voor de organisatie van tal van festivals, tentoonstellingen, happenings, verfraaiingswerken, publicaties en interactieve tv-optredens. Brussel is intussen uitgegroeid tot een metropool. De fusie van Halle, Vilvoorde en Brussel en de uitbreiding ervan tot een meertalig statuut (Frans, Duits en Engels) waren sterke troeven om het Europees parlement, commissie en president volwaardig in het Europees district Brussel te vestigen. In hun kielzog haalden ze belangrijke zetels van mondiale banken en multinationals binnen. Brussel vormt het politiek en economisch kloppend hart van Europa.

Vijftien jaar geleden werd de failliete Belgische federatie opgedoekt. De communautaire tegenstellingen blokkeerden bijna letterlijk de werking van de instellingen. Sinds 2007 was een federaal beleid niet meer mogelijk. Brussel en Wallonië stelden hun veto tegen elke verdere federalisering van belangrijke bevoegdheidspakketten.

De slepende internationale recessie van 2009 en 2010 bracht de Belgische federatie aan rand van de afgrond. Belangrijke delen van de sociale zekerheid konden niet meer worden gefinancierd. De federatie moest de jaren nadien lijdzaam de enorme financiële en economische schok van de vergrijzing en ontgroening ondergaan. Ook de energieprijzen zijn de laatste jaren erg duur geworden. Forse energiebesparingsmaatregelen worden aangevuld met fikse prijsverhogingen. Belangrijke delen van de bevolking – zoals gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden – verarmden zienderogen.

Slecht en slordig bestuurd, gebaseerd op onjuiste projecties en onvoldoende berekend op vergrijzing, ontgroening en stijgende levensverwachtingen, joegen de premies met een derde omhoog om de kieren te dichten. Conform de opdracht bedachten de federale overheid ook een alternatief: lagere en onzekere uitkeringen. Dat werd achteloos verworpen door een radicaliserende vakbeweging die zich steeds meer ontpopte als agressieve belangenbehartiger: van, voor en door verwende, witte, oude mannen. Pensioenen en uitkeringen werden onbetaalbaar. De kosten van de sociale zekerheid rezen de pan uit en heel wat bedrijven namen de wijk naar goedkope en fel groeiende landen zoals Brazilië.

Notoire bedrijven trokken hun zetel uit België weg, waardoor de tewerkstelling fel verzakte. Wallonië en Brussel verpauperden verder, maar ook Vlaanderen kreeg het erg moeilijk. Binnensteden werden een permanent schouwspel van rellen. Een multi-etnische onderlaag etaleerde zijn onvrede voor zijn uitzichtloos bestaan door middel van rellen, criminaliteit en plunderingen. Vechtpartijen en verpaupering vormden de dagelijkse kost voor een geteisterde bevolking.

De rijkere middenklasse en de gegoede burgerij trokken zich terug in extra beveiligde buitengemeenten van de grootsteden. Gegijzeld door een vergrijzend electoraat bleken het uitmuntend onderwijs in Vlaanderen geërodeerd.  Bezuiniging op bezuiniging hebben leerkracht en bestuurder in een strijd op leven en dood gestort. In 15 jaar tijd was het Vlaamse onderwijs veranderd in een educatief rampgebied.   De tweedeling van de maatschappij, de onbestuurbaarheid van het land en de enorme schuldenberg zorgden er tevens voor dat België tot 2015 in de internationale ontwikkelingen achterop raakte.

Europa heeft zich anderzijds van de slepende recessie goed hersteld. Na 2010 slaagde het erin om belangrijke innoverende industrieën uit de grond te stampen: nieuwe transportmogelijkheden op basis van hernieuwbare energie, moderne ontwikkelingen en toepassingen binnen de informatie- en communicatietechnologie, de productie van recycleerbare materialen… Ook binnen de landbouw werden forse stappen vooruit gezet. Oost-Europa werd de proeftuin van genetisch sterk gemanipuleerde gewassen met een enorme productie, die zowat het ganse jaar kunnen worden geoogst. Ook binnen de vee- en visteelt zijn er belangrijke ontwikkelingen.

België behoorde tot 2015 tot de Europese achterblijvers. Beleidsmatig was er geen ruimte om nieuwe keuzes te maken waardoor het niet aansloot bij de laatste nieuwe internationale evoluties. Samen met Zuid-Europa dreigde het de mondiale ontwikkelingen mis te lopen. De achterstand met de West en Oost-Europese koplopers was intussen zorgwekkend geworden.

In 2015 implodeerde het gehele politieke bestel en werd een Europese delegatie naar Brussel gestuurd om een oplossing voor het ‘kernland’ te forceren. Vooral in Brussel en Wallonië was men voor een Europese oplossing gewonnen.

In Vlaanderen konden nog enkele conservatieve en Vlaamsgezinde partijen de boot afhouden. Maar onder druk van de desastreuze economische situatie werd een conglomeraat of alliantie van Vlaamse ‘democratische’ partijen opgericht, die een economisch herstel koppelden aan een verregaande Europese integratie van het land en het opgeven van belangrijke Vlaamse verworvenheden.

Vlaanderen had internationaal een slechte reputatie en werd steevast omschreven als ‘twintigste eeuws’, achterhaald, antimodernistisch, anti-Europees en anti-mondialistisch. ‘Het water staat aan de lippen. Een andere keuze is er niet,’ was een veel gehoorde slagzin.  Vlaanderen zat Europees volledig in het defensief en slaagde er maar niet in om een antwoord op de Europese diplomatieke successen van Brussel en Wallonië te vinden.

De Frans-Duits-Britse as kon zich dit Belgische spektakelstuk niet meer veroorloven. Een vergaande desintegratie in het hart van Europa kon niet meer worden getolereerd. Vlaanderen kon dan ook niet anders dan de Europese – lees Waalse en Brusselse – voorstellen slikken.  Brussel werd uitgebreid tot de grenzen van het al sterk verfranste Halle-Vilvoorde en werd een Europees district. Deze operatie bracht een enorme stroom aan kapitaal, beslissingsmacht en mensen naar Brussel. Brussel internationaliseerde zienderogen. Dat bracht eveneens met zich mee dat honderdduizenden meestal arme en verpauperde nieuwkomers de weg naar onze contreien vinden.

Vlaanderen en Wallonië kregen grote vormen van autonomie. Een lichte confederale bovenbouw staat in voor buitenlandse betrekkingen, interregionaal overleg, veiligheid en grootstedelijk beleid. Alle andere domeinen werden aan Vlaanderen en Wallonië toegewezen. Sarkozy werd in 2020 Europese president en was er in korte tijd in geslaagd om belangrijke bevoegdheden van de staten naar het Europees niveau te tillen.

Vlaanderen werd geteisterd door de ‘zeven plagen van Israel’. Door de enorme internationalisering van Brussel verstedelijkten belangrijke delen van Vlaams-Brabant, Oost-Vlaanderen en Antwerpen. Deze internationalisering vernietigde het restant van het oorspronkelijke sociale weefsel. Een invasie van Europese ambtenaren, internationale bedrijfsleiders en werknemers in Brussel en grote delen van Vlaanderen zorgden ervoor dat grote delen van het maatschappelijke leven anderstalig werden. Vestigingswetten – die belangrijke voordelen voor de autochtone bevolking inhielden – konden niet voorkomen dat wonen in Vlaanderen erg duur, zo niet onbetaalbaar, werd. De verpaupering van belangrijke delen van Vlaanderen zette zich door. Grote delen van de samenleving gleden verder af en misten de internationale ontwikkelingen. De taalwetten werden lang niet meer toegepast.

Ook ecologisch stellen er zich in belangrijke delen van Vlaanderen ernstige problemen. De overbevolking zorgt voor zware vervuiling.. Alles is zowat volgebouwd. Er is nog weinig open ruimte. De opwarming van de aarde laat ook zijn sporen na. Veel meer dan vroeger zijn er overstromingen en zware stormen, waardoor de regering een fikse meerkost heeft om de openbare infrastructuur te onderhouden

Sinds geruime tijd wordt de openbare dienstverlening in verschillende talen aangeboden. Belangrijke lespakketten in het basis, secundair, hoger en universitair onderwijs verlopen in het Engels. De Vlaamse kranten richten zich noodgedwongen tot een meertalig publiek en brengen een meertalig – hoofdzakelijk – Engelstalig aanbod. Ook andere media – zoals de openbare omroep – volgen onder druk van de omstandigheden deze koers.

De Europese alliantie wint het van de Vlaamse, conservatieve partijen die maar geen antwoorden vinden op de hoge werkloosheid, de verpaupering van de binnensteden en toenemende verarming van vele Vlamingen. De Europese alliantie surft op de vele kansen die de internationalisering met zich meebrengt: heel wat kapitaal vloeit ook naar Vlaanderen en brengt werkgelegenheid met zich mee. Wie goed geschoold is en wat talen kent, mag rekenen op een goed betaalde baan. ‘De toekomst oogt rooskleurig.’ Zo klinkt althans de officiële versie. Ook de media is in de ban van de toenemende internationalisering. Het recept van de oppositie wordt als een terugkeer naar oude vormen en gedachten omschreven. De hele focus wordt op de Europese integratie met zijn vele voordelen gericht. ‘Een andere uitweg is er niet,’ zo wordt er voorgehouden. Wie durf daar nog aan te twijfelen?

De viering van het tweehonderdjarig bestaan van België is uiteraard een Europees verhaal. Met deze viering worden vooral de successen en de vele kansen en mogelijkheden onderstreept. Brussel wordt in gereedheid gebracht, maar eerst moeten de sporen van de zware rellen, die de hoofdstad de laatste weken teisterden, worden weggewerkt. Brussel is verworden tot één van de duurste steden van Europa. De lagere middenklasse, bedienden, arbeiders en uitkeringsgerechtigden, daklozen, de vele allochtonen en noem maar op kunnen amper overleven en zijn gedoemd in armoede te leven of weg te trekken.  Deze tendens zet zich in Vlaanderen ook door. Armoede en uitzichtloosheid vormen de beste voedingsbodem voor dergelijke rellen. Een aantal van die rellen slaan over naar de Waalse en Vlaamse binnensteden. Vorige maand vormde Antwerpen nog het schouwspel van dagenlange rellen tussen politie en allochtonen.

Het gebouw van wat eens het Vlaams Parlement was, werd onlangs ingericht als een museum van wat tot voor kort als de Vlaamse aanwezigheid in Brussel moest doorgaan. Het Vlaamse Parlement bevindt zich momenteel in Mechelen. De voertaal is er niet langer uitsluitend het Nederlands. Ook het Frans en het Engels vormen er de omgangstalen.

Om de oorzaken van deze spectaculaire ontwikkelingen te vinden, moeten we volgens een aantal historici tot 2007 teruggaan, zowat 25 jaren geleden. Een kartel CD&V/N-VA won toen de verkiezingen met de eis voor een vergaande staatshervorming. Vlaanderen had nood aan extra beleidsinstrumenten om een antwoord te vinden op de grote uitdagingen van de toekomst. Het kartel mislukte en er volgde een jarenlange institutionele crisis, waarbij de ene regering de andere in sneltreinvaart opvolgde. De desastreuze gevolgen daarvan zijn vandaag duidelijk zichtbaar.

Epiloog:

Een mogelijk toekomstscenario, daar gaat het over. Een aantal tendensen in binnen- en buitenland werden geëxtrapoleerd: de onstuimige ontwikkeling van Brussel, de verfransing van Vlaams-Brabant, de internationalisering met zijn voor- en nadelen, een slepende recessie en de onmacht van het Belgische bestel om daar een antwoord op te vinden… Het verhaal hekelt tevens een verdeelde Vlaamse publieke opinie die er maar niet in slaagt om een antwoord te vinden op de nefaste Belgische structuren en het antidemocratische optreden van Franstalige en Waalse partijen. Ook het uitblijven van een Vlaamse Brussel-strategie werkt erg nefast. Dit zorgt ervoor dat Vlaanderen onvoldoende in staat is om adequaat op de internationale ontwikkelingen te reageren en daardoor sterk geïsoleerd raakt. Het ontbreken van een breed gedragen ‘Vlaamse volksbeweging’ vormt daarbij het sluitstuk. De ontwikkeling van een aantal ‘bedreigende’ factoren en het uitblijven van een adequaat Vlaams alternatief kunnen mogelijks resulteren in een dergelijk donker scenario. Wie een meer optimistische versie wil uitwerken zal o.a. meer gewicht en inhoud aan sterktes van en kansen voor Vlaanderen moeten geven. Veel succes.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: