Skip to content

Morsen met de Grondwet en met internationale vergelijkingen

1 mei 2010
by

Matthias Storme

In een bijdrage vol schimpscheuten en halve waarheden verwijt Luc Huyse (‘Morsen met het democratisch gedachtegoed‘, (1)) aan de “flaminganten” die de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde met een gewone meerderheid willen goedkeuren in het federale parlement dat zij het democratische meerderheidsprincipe “vervalsen”. Volgens deze auteur zou een meerderheidsregel wel gehanteerd mogen worden in een land met een tweepartijenstelsel maar niet in België omdat diens samenleving nu eenmaal niet politiek maar etnisch verdeeld zou zijn. Daar zouden wij gedoemd zijn tot wat hij een consensudemocratie noemt en bovendien zou in zo’n model de verzorgingsstaat zelfs beter scoren dan in een democratie met een meerderheidsregel.

Op de eerste plaats kunnen we vaststellen dat in het hele stuk van Huyse de woorden ‘grondwet’ of ‘constitutie’ niet eenmaal voorkomen. Aan het bestaande, historisch gegroeide constitutioneel bestel wordt geen woord vuil gemaakt, en in plaats daarvan geeft Huyse een wel heel eigen selectieve interpretatie van de Belgische constitutie.

Het wezen van een constitutionele democratie is immers dat men onderscheidt tussen (minstens) twee niveau’s van regels, nl. de grondwet (en als variante daarop de ‘bijzondere wet’) en de gewone wet. De grondwet omvat de regels die fundamenteel worden geacht, de gewone wet de andere (2). Een wijziging van de grondwet of bijzondere wet veronderstelt een bijzondere meerderheid (vereenvoudigd gezegd een tweederde meerderheid én een gewone meerderheid in elk van beide taalgroepen in het parlement), een gewone wet een gewone meerderheid. Wat Huyse impliciet doet is voor élke wet die dubbele meerderheid vereisen, voor elke wet aan de kleinste taalgroep een vetorecht toekennen. Dit ondanks het feit dat beide taalgroepen juist overeengekomen zijn welke regels fundamenteel zijn en zo’n bijzondere meerderheid vereisen en welke niet. Huyse beloont daarmee de kwade trouw van de Franse taalgroep die in het verleden reeds meermaals ruim betaald is geworden voor de wijzigingen van de grondwet die door de Vlamingen werden gevraagd (althans ten dele) en nog eens wil betaald worden voor de uitvoering ervan.

Nog erger is het negationisme van Huyse ten aanzien van de specifieke achtergrond van het BHV-probleem. Die houdt namelijk in dat een éénzijdig taalgrensoverschrijdende kieskring, een regeling die dus niét op reciprociteit is gebaseerd maar eenzijdig daarvan afwijkt in het voordeel van een van beide taalgroepen, het grondwettelijk discriminatieverbod schendt (3). Dit is niet mijn particuliere opvatting, maar een rechterlijke beslissing genomen door een paritair samengesteld Grondwettelijk Hof (de helft franstaligen dus). Zowel de bij consensus opgestelde Grondwet als een paritair Hof stellen dus dat de huidge regeling eenzijdig discriminerend is. In beginsel zou er in een rechtsstaat zelfs geen meerderheid nodig moeten zijn om zoiets recht te zetten. Niet voor Huyse: daar moet nogmaals over onderhandeld, lees: betaald worden.

Wil dat zeggen dat alles met een gewone meerderheid moet kunnen gewijzigd worden ? Dat was de opvatting van de Franse Revolutie. Art. 28 van de Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen van 1793 bepaalde: ‘Un peuple a toujours le droit de revoir, de réformer et de changer sa Constitution. Une génération ne peut assujettir à ses lois les générations futures’. Maar er is inderdaad alle reden om fundamentele beslissingen te onttrekken aan de meerderheid en de waan van de dag, met name de bescherming van de fundamentele vrijheden. Die bescherming blijft echter niet beperkt tot ‘minderheden’ als belangrijke groepen, maar geldt voor iedereen, ook een minderheid van slechts één persoon. Dat wegmoffelen is pas democratievervuiling.

Dat er daarnaast ook reden kan zijn om minderheidsgroepen die op eenzelfde territorium leven bijkomend te beschermen, waarvoor Huyse verwijst naar Noord-Ierland en Rwanda, is mogelijk. Maar die stelling gaat met een reeks andere onjuistheden gepaard.

Op de eerste plaats gaat de verwijzing naar Zwitserland in het geheel niet op. Weliswaar kent dat land de laatste halve eeuw grotendeels erg brede coalities in de regering, maar tegelijk is Zwitserland het land waar 1° de bevoegdheden van de deelstaten enorm zijn 2° het territorialiteitsbeginsel strikt wordt toegepast 3° de directe democratie een overwegende rol speelt en 4° de onafhankelijkheid van het parlement jegens de regering groter is dan waar ook in Europa (te vergelijken met de VS). In Zwitserland kan de regering niet dreigen met ontslag of nieuwe verkiezingen om het parlement in het gareel te doen lopen; in Zwitserland volstaat voor de wet een gewone meerderheid, zonder enig vetorecht van bv. de franstalige minderheid.

Ten tweede zijn de zgn. consensusdemocratieën die volgens de aangehaalde studie van Lijphart (Patterns of Democracy) beter scoren als meerderheidsdemocratieën juist allemaal landen die niét etnisch verdeeld zijn zoals België, die niet uit twee grotendeels territoriaal gescheiden volksgroepen bestaan. En het is precies om die reden dat de verzorgingsstaat daar een groter draagvlak heeft en dat er over de politieke (niet: taalkundige) tegenstellingen heen aan consensus wordt gewerkt. Het is niet Peter De Roover die de meerderheidsregel “vervalst” om vast te stellen dat democratie niet kan functioneren in België (5), het is Huyse die vergelijkingen vervalst om het voortbestaan van het belgische veto-federalisme of contrafederalisme, waarin de minderheid het voor het zeggen heeft, te verdedigen. In dat model smelt het draagvalk voor de verzorgingsstaat juist weg.

Ten derde blijkt uit een internationale vergelijking dat de mechanismen om een “consensusdemocratie” te organiseren over verschillende taalgroepen heen, maar zin hebben en maar werken wanneer een veel eenvoudiger en bevredigender oplossing niet mogelijk is, nl. territoriale autonomie (zo in bv. Zwitserland, Canada, Spanje, enz.; ook Noord-Ierland is maar een restprobleem nadat Ierland zich afgescheiden heeft van het VK, dus enkel met Brussel te vergelijken en niet met België). Het probleem in België is dat de Franstaligen de consensusdemocratie verwerpen waar ze nodig en billijk is, namelijk in tweetalig gebied (Brussel) en ze revindiceren als middel om te blijven inbreken in het eentalig Nederlands taalgebied. Uit een ernstige internationale vergelijking volgt maar één oplossing: territoriale devolutie voor Vlaanderen en Wallonië, en een poging tot consensudemocratie in Brussel.

Matthias E. Storme
is buitengewoon hoogleraar aan de KU Leuven en de UA en doceert onder meer europees recht, rechtsvergelijking en vergelijkende levensbeschouwing.

(1) L. HUYSE, “Morsen met het democratisch gedachtegoed”, dS 23 april 2010, http://www.standaard.be/krant/tekst/artikel.aspx?artikelid=F42P7FDH. Zie ook de reactie van peter de Graeve, “Opiumdemocratie. België is geen consensusdemocratie”, de Standaard 28 april 2010, http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=582PHJLN
(2) Over de functie van een grondwet en de kenmerken van een goede grondwet, zie mijn bijdrage “Pleidooi voor een functionele (niet te bevlogen) Grondwet voor Vlaanderen”, verschenen in Johan SANCTORUM e.a., De Vlaamse Republiek: van utopie tot project, Van Halewyck 2009, p. 165-187 en in in CDPK (Chroniques de droit public – publiekrechtelijke kroniekenn) 2009 nr. 2, p. 382-389 ; ook op http://vlaamseconservatieven.blogspot.com/2009/01/pleidooi-voor-een-functionele-niet-te.html
(3) Zie voor nadere analyse mijn “De kern van de zaak: BHV discrimineert in strijd met het belgisch evenwicht”, hhttp://vlaamseconservatieven.blogspot.com/2007/10/de-kern-van-de-zaak-bhv-discrimineert.html, verkort in De Juristenkrant nr. 156, 25 oktober 2007.
(4) Zijn mijn syllabus rechtsvergelijking, sub Zwitserland, op http://storme.be/Rechtsvergelijking6a.pdf p. 283-285.
(5). Zie P. De Roover, “Meerderheid tegen minderheid is geen extremisme”, http://www.standaard.be/krant/tekst/artikel.aspx?artikelid=JV2P7C68 en ‘België of de democratische weg’, De Morgen 4 april 2010, zie http://www.vvb.org/actueel/141/27987

Advertisements
One Comment leave one →
  1. Nemo Xeno permalink
    24 november 2011 14:09

    Dit artikel was tot dusver onopgemerkt aan me voorbij gegaan.

    Het geeft een scherpe analyse van de FEITEN die zijn wat ze zijn.

    Ofschoon ik “Plan N voor Brussel (en Wallonië – en zelfs Luxemburg)” niet steun – en dus eerder de optie voor een stadstaat Brüxsel bepleit en daarbij de richtlijnen van Plan X voorsta – kan ik me volledig vinden in deze analyse.

    “La Belgique sera comme la Suisse ou elle ne sera plus” is nog even een piste geweest die ik de laatste dagen, weken en maanden katalyserend her en der op het internet heb verdedigd (ook op de website “Belgium4ever” en op “www.apache.be”) met zelfs een laatste temporele lakmoes-‘verdediging’ van een bilaterale federale kieskring maar dan geflankeerd met 11 andere ‘gulden regels’ maar waarbij we steeds aanbotsen bij wat u zelf al citeert : “…een éénzijdig taalgrensoverschrijdende kieskring, een regeling die dus niét op reciprociteit is gebaseerd maar eenzijdig daarvan afwijkt in het voordeel van een van beide taalgroepen, het grondwettelijk discriminatieverbod schend”…

    Er kwam niet eens een reactie op de “Twaalf Gulden Regels” (ook gepubliceerd door http://www.apache.be) en men komt niet verder dan wat vage bewoordingen t.w. dat ‘er goede dingen inzitten” en ‘minder goede dingen’… Wat ‘goed’ en ‘minder goed’ is wordt er niet bij verteld… Men gaat de discussie niet aan omdat het te link is om zulks te doen… Wat men daar replicerend over Zwitserland aanhaalt is uit de Zwitserse context gehaald… En wat in het vooruitgeschoven voorstel van die Twaalf Gulden Regels wordt aangereikt wordt blijkbaar enkel maar puntsgewijze vergeleken met de eigen politieke voorkeurtjes, zonder te peilen naar het grondvlak of grondhouding of basismentaliteit van waaruit vertrokken wordt om tot die Twaalf Gulden Regels te komen.

    Blijkbaar – en dat is wel crusiaal – is dat ‘Gulden Regel’-gevoel ook al in Vlaanderen en Francofoon België totaal anders. Een cultureel-mentalisch verschil over echt heel belangrijke levenszaken? Misschien wel… Onoverkomelijk? Misschien ook wel…

    Is het daarom dat één van hen finaal koloniaal de andere wilt overrompelen om de eigen culturele denk/gevoelens-mentaliteit aan de andere culturele groep gaan op te leggen? Waarschijnlijk wel! Laten deze mentaliteiten zich echt wel fuseren (ook al via een biltarelae federale kieskring)? Dat is me niet geheel duidelijk.

    Denkt de Belgische Francofonie nog steeds vanuit een meerderwaardigheidscomplex dat al heel lang in Frankrijk (het Rijk de Franken met koning Clovis als de lievelingskoning van de Romeinse keizer) het adagium aanhangt van “La France, fille l’ainnée de l’église”… Eventjes wat hervertaald naar de moderne tijd wil dat misschien zeggen : Frankrijk (of de Francofonie) als dé uitverkoren natie van de Latijnse wereld… of de Francofonie als ‘hét Licht van deze wereld’ dat als verlosser van alle andere minderwaardige culturen wel moet optreden om in hen de ‘barbaar’ oftewel de ‘demonen’ te gaan bezweren en te bevrijden… mede ook al onder impuls van de Franse Revolutie… en die oude “Franken-Rijk”-swaan? Ik vind de Francofonie – die zich overal in de wereld heel goed organiseert – iets immens ‘raars’ hebben… Bent u ooit al eens Franse mensen tegengekomen die de ode bezingen van Frankrijk en alleen dus maar hun eigen taal kennen en (h)erkennen? Het heeft waarlijk ergens iets zieligs, iets oubolligs en als iets dat immens is achterhaald… De Franse taal is een mooie taal en cultuur… maar… beste Francofonen, toch : ‘ken uw grenzen’, en uw ‘beperkingen’… Leer eens wat andere culturen kennen, aub! En zie daarmee ook eens in dat andere culturen het zeker niet minder goed doen… En zie hoeveel gemeenschappelijke kenmerken er zijn… En begin hierbij maar met de cultuur en de taal van de ‘Nederlandstaligen’ eens te begrijpen vooraleer je rascistische opmerkingen hierover maakt en dit in het land dat ge hen 180 jaren geleden hebt opgedrongen… en wat nu aan een dringende totaal-herinrichting toe is, zoniet zal worden gevraagd om Plan X-Y-Z tot uitvoer te brengen.

    En inderdaad gaan de vergelijkingen met Zwitserland niet op want daar wordt nog steeds het “COMMON SENSE”-territoriteitsbeginsel gehanteerd… en vanaf het ontstaan van de Zwitserse natie was er consensus bij de vier taalgemeenschappen om gelijkwaardigheid als grondmentaliteit te cultiveren maar wie in Vlaanderen – vanuit een diepe onwil ‘om de zaken te zien zoals ze zijn’ (blijkbaar door eigen illussies en door een opeenstapeling van mechanismen de ze zelf hebben aangereikt) stekeblind is voor de eigen negationismen wenst dé discussie niet aan te gaan en boycot in feite het echte debat. Dan rest alleen nog verijlde waan, dogmatisme en het inderdaad chronisch negeren van aangedragen alternatieven die er echt wel zijn… maar waarvan men stelt dat ze er niet zijn… Hoe onnozel toch is zo’n aangemeten gedrag.

    Dat is ook de reden waarom een nog vrij grote meerderheid in Vlaanderen – of vooral dan bepaalde Vlaamse partijen en de gehele Vlaamse pers die dat soort van negationisme cultiveren en zodoende de modale Vlaming niet kan worden bereikt – het Zwitserland-model voor België niet echt lust en ook al niet echt hoog oploopt met het ‘Compromis der Belgen’ (anno eind ’20er jaren van de voorbije eeuw). Ik ben er zeker van dat een overgroot deel van de Vlamingen wel te vinden is voor een soort Nieuw-België naar Zwitsers model… en zodoende zelfs de Twaalf Gulden Regels zou aanvaarden maar zulks noopt tot het op tafel leggen van alle kaarten… of tot een ‘Open Kaart’-spel (en dus het voorgoed opbergen van geheime agenda’s), dus… en dat zou wel eens enorm link kunnen uitdraaien… voor diegenen die enkel maar leven bij de gratie van het Macchiavelliaanse Machtsspel.

    De ‘federale kieskring’ – ansich wel een alternatief als het echt bilateraal kan worden toegepast voor wie zich een modelburger van een “meer-culturen”-land wilt opwerpen – is allemaal nogal eenzijdig geïnterpreteerd en “geïnspireerd ” geworden vanuit lagere doeleinden. Immers : een “federale kieskring” wordt in het zuiden van dit land enkel maar gesteund als het daarmee carte blanche krijgt om – onder het mom van ‘de rechten van een minderheid’ (én met het geld van Vlaanderen) – diezelfde Nederlandstalige regio systematisch te gaan onderwerpen aan een unilaterale Franse invloedssfeer om geleidelijk aan Vlaamse gemeente na Vlaamse gemeente af te weken en ooit aldaar aan de ‘inlandse bevolkingsgroep’ te gaan stellen : ‘parler Français, svp’… Zo gaat het immers in ‘Bruxellles’ al decennia lang en dat is ook gaandeweg het lot geworden van alle Vlaamse randgemeenten rond ‘Bruxelles’ die het regime van het FDF over zich heen kregen/krijgen… en dit dus met financiële en politieke en (massa)mediale steun vanuit… jawel … Vlaanderen… (lees : de nieuwe edelen, cfr. de speelfilm Bravehaert)… Waarom zou het dus anders gaan na het instellen van een eenzijdige federale kieskring? Ik maak me daarover geen enkele illussie.

    En is dat ook het lot van alle andere gemeenten van Vlaams-Brabant (en van Aalst, Leuven enzovoort)…. HIermee wordt de klok met meer dan één eeuw teruggedraaid naar ‘La Belgique à papa’… Ik denk dat finaal ook de Lamme Goedzak eens uit zijn slof gaat schieten of dan toch lachend ‘njet’ gaat zeggen… en definitief een historische pagina’ gaat helpen omdraaien.

    FDF betekent vooral ‘Fils/filles des Flamands”… en dat zijn vaak de ergsten en toch moet je hen ontzien en ooit in de armen omsluiten. Immers : je moet de mechanismen van kolonisatie heel goed kennen om te weten hoe kolonisatie alleen maar mogelijk is door het voeren van een ‘verdeel en heers’-politiek in het gebied van diegenen die finaal moeten worden onderworpen aan het nieuwe bestuur/regime, en zulks dus door het aanbieden van extra-voordelen aan deze ‘nieuwe edelen’ (vandaag zijn dat zowat alle BV’s) en op basis van “wie weet wat nog allemaal” (kolonisten met eeuwenlange ervaring weten hoe ze zulks allemaal grondig moeten aanpakken) om finaal dan de ‘in de val gelopen lieden’ te gaan corrumperen en zodoende in het gareel te laten lopen.

    Het is bijzonder interessant om in dit gegeven ook de “psychosyndromatiek van België” nauwgezet onder het vergrootglas te houden en tevens de ontstaansgeschiedenis van de Belgische staat te kennen en ook de sinds eeuwen aan de gang zijnde wraak/wederwraak-mechanismen (en de gemaakte fouten bij zowat iedereen binnen ‘dit wespennest’-spel) te onderkennen voor wat ze allemaal echt wel zijn.

    Dat in zo’n context finaal dan “de pot de ketel verwijt dat hij zwart ziet”, hoeft dan niet langer nog te verbazen… waarbij selectieve verontwaardiging (en het uitdelen van Zwarte Piet-kaarten) schering en inslag is. De academische overheid, haar politicologen en media-mensen zijn hiervan een onderdeel. Ze zitten ingebed in dit spel. Verwacht dus niet dat de echte oplossing vanuit dit land en haar bewoners te verwachten valt.

    De politiek moet weerom transparant worden en de academische overheid moet grotendeels ook weer vrij komen te staan van (om het even wel) regime ansich. .

    En toch hierbij nog even opgemerkt : niet alleen een deel van het Vlaams-nationalisme lijdt aan negationisme (inzake wandaden tijdens WO-II) maar ook het Belgisch nationalisme lijdt daar enorm aan, niet in het minst in Vlaanderen dat kolonialisme in eigen regio tolereert omwille van eigen persoonlijke voordelen (wat me dan tevens doet twijfelen aan de goede inborst inzake contra-“ethnocentrisme”-gevoelens omtrent andere kolonisatoren in het verleden (of dat nu Frans of Nederlands of Latijns of Azteeks is doet er niet toe) van al diegenen die zich in Vlaanderen maar al te graag met de mantel van het “linkse” tooien en wat ze zo graag veinzen….

    ‘Wie geen zelfrespect betoont, zal dat ook niet echt opbrengen voor anderen”, lijkt me een bedenking die wel eens mag gemaakt worden.

    De termen ‘links’ en ‘rechts’ zijn enorm gedevalueerd.

    Is Vlaanderen dan zo gecorrumpeerd door “meegespeelde machten”-intriges die nooit het algemeen belang voor iedereen betracht heeft maar vooral het voordeel van de eigen partij – en het het ego van elkeen hierin – hoog in het vaandel houdt?

    Zijn de domino’s nu aan het vallen en komt weldra heel wat boven water?

    Misschien moeten we allemaal met een propere lei aanvangen, elkaar vergeven en allen tezamen dringend werk maken van een heus reddingsplan…

    Ik bepleit hierbij ook nog steeds dat externe waarnemers dringend de vinger aan de pols moeten komen houden in dit land en dit om een totaal onafhankelijke Audit te maken over België en al haar politiekers, niet om elkaar gaan zwart te maken maar wel om te zoeken naar duurzame samenlevings-oplossingen.

    Maar in hoeverre hebben bepaalde ‘buitenlanden’ directe of indirecte belangen in de Belgische status quo? In hoeverre kunnen deze audit)bureaus dan echt wel zelfstandig werken?

    Dit land is een immens wespennest. Dit is me intussen wel heel duidelijk geworden.

    Alles is vastgelopen door de inbouw van allerlei bijsturende modules dito mechanismen op een fundament dat vanaf de aanvang al ergens rot was…

    En dit omdat men standepee een aantal Gulden Samenlevingsregels constant torpedeert t.w.
    1° ‘die niet aan een ander wat je zelf niet wenst te ondergaan’;
    2° ‘evenwaardigheidsprincipe van mensen en ‘groepen van mensen’
    3° rechtvaardigheid betrachten voor elkeen op deze Blauwe Planeet zonder te willen overrompelen noch te gaan koloniseren.

    Ma.w. de échte toepassing van ‘de rechten van de mens’… en het blasé erover eens ten gronde doen stoppen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: